Sinds 2012 doet onze school elk jaar trouw mee aan de Wiskundewedstrijd Nijmegen. Dit is een wedstrijd waarbij teams van vijf leerlingen gezamenlijk allerlei wiskundige problemen oplossen.
De wedstrijd bestaat al jaren uit een ochtendsessie en een middagsessie. Tijdens de ochtendsessie krijg je vragen over uitdagende wiskundige stof die je vooraf hebt ontvangen. In de middag staan kangoeroeachtige raadsels centraal in een estafettevorm. Jarenlang mochten we slechts met één team deelnemen, maar sinds de coronaperiode lijkt het aantal deelnemende scholen iets te zijn gedaald en kunnen we telkens met twee teams meedoen.In de ochtend hielden de leerlingen zich bezig met cryptografie, terwijl Merle en ik een lezing kregen over de uitdagingen waarvoor de huidige cryptografie komt te staan bij de ontwikkeling van kwantumcomputers.
De leerlingen, en ook wijzelf, wisten natuurlijk nog niet hoe er in de ochtend was gescoord. Team 1 was echter bijzonder enthousiast over de eigen prestatie, en dat bleek terecht: zij wonnen de ochtendsessie overtuigend met 480 van de 500 punten. Team 2 gaf aan eveneens het nodige te hebben kunnen maken.Na een goed verzorgde lunch volgde de middagsessie: de estafettewedstrijd. Merle en ik waren daarbij jurylid bij een ander team, maar vanuit mijn ooghoek kon ik de scores van team 1 goed in de gaten houden.Tijdens de middagsessie krijg je een uur de tijd. Je ontvangt telkens pas een nieuwe vraag wanneer je de vorige hebt afgerond of hebt opgegeven. Sommige vragen waren goed te doen, maar er zaten ook enkele bijzonder pittige hersenkrakers tussen.
Team 2 onderscheidde zich door het volgende klassieke probleem snel op te lossen:
Er zijn twee fietsers. De ene fietser vertrekt vanuit punt A en fietst met 18 km/u naar punt B. Tegelijkertijd vertrekt een andere fietser vanuit punt B en fietst met 14 km/u naar punt A. De afstand tussen de punten is 32 km.
Een vlieg begint bij de fietser in punt A en vliegt met een snelheid van 24 km/u richting punt B totdat hij de andere fietser tegenkomt. Vervolgens vliegt de vlieg weer terug naar punt A totdat hij de eerste fietser ontmoet, waarna hij opnieuw naar punt B vliegt. Dit gaat zo door totdat de fietsers elkaar tegenkomen.Welke afstand legt de vlieg af?
Deze vraag werd ooit ook voorgelegd aan Stanisław Ulam, de beroemde Pools-Amerikaanse wiskundige en een belangrijke schakel in het Manhattanproject. Hij kwam snel met een antwoord, maar dat was vooral omdat hij zo snel kon rekenen; de elegante truc achter het probleem had hij niet gezien. Ons team 2, dat met alle respect niet zo snel als Ulam kon rekenen en bovendien geen rekenmachine tot zijn beschikking had, vond toch vrij snel het juiste antwoord.
De scores van de verschillende teams werden in staafdiagrammen op borden bijgehouden. Daardoor kon ik goed zien in welk tempo team 1 door de vragen ging en waar het soms vastliep.
Een van de weinige vragen waar zij niet uitkwamen, was het volgende probleem:
Je maakt een 4 × 4-vierkant waarin je in elke rij, elke kolom en op beide hoofddiagonalen de getallen 1, 2, 3 en 4 precies één keer wilt gebruiken. Op hoeveel verschillende manieren kan dat?
Na een uur klonk de zoemer en kon de eindstand worden opgemaakt. Langs de scoreborden lopend zag ik dat ons team in de middag als derde was geëindigd. Uiteraard wist ik nog niet hoe er in de ochtend was gescoord, dus tijdens de prijsuitreiking bleef het spannend. Een plaats in de top tien leek echter vrijwel zeker.De uitreiking begon bij nummer 10 en werkte vervolgens toe naar de winnaar. Toen we bij plaats 4 nog steeds niet waren genoemd, nam de spanning zichtbaar toe. Bij plaats 2, goed voor de zilveren medaille, werd het SMC naar voren geroepen.Een beker voor de school én een reis naar Wenen voor de leerlingen! Als extra bonus mag ik zelf ook mee.
Tevreden keerden we met de trein terug naar Zaandam. Het was een bijzonder geslaagde dag!
Kees van Schenk Brill
Merle Maat
De twee teams met begeleiders vlnr: Merle Maat, Yoana Naydenova, Tessa Koole, Kees van Schenk Brill, Antonia Vrolijk, Nick de Wever, Kostiantyn Kulbachka, Boaz Brouwer, Kaya Görgün, Aaron Frankhuizen en Milan Mehrzad. Niet op de foto staat Mohammed El Haddad.
